Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι επιφανειακοί υγρότοποι της Μεσογείου, είναι η συσσώρευση σε αυτούς θρεπτικών ουσιών (ιόντων αζώτου και φωσφόρου), με αποτέλεσμα την εμφάνιση του φαινομένου του ευτροφισμού, ενός φαινομένου που υποβαθμίζει την ποιότητα του νερού αλλά και τη βιοποικιλότητα του οικοσυστήματος. H παραπάνω συσσώρευση οφείλεται σε δύο βασικές αιτίες. Κατ΄ αρχήν στο γεγονός ότι στη Μεσογειακή λεκάνη, μία από τις κύριες ασχολίες των κατοίκων είναι η γεωργία. Η εφαρμογή αυτής και ειδικότερα η εντατική γεωργία, απαιτεί τη χρήση σημαντικών ποσοτήτων λιπασμάτων, πλούσιων σε θρεπτικές ουσίες. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα, στις λεκάνες απορροής, η έκπλυση των εδαφών, να οδηγεί σημαντικές ποσότητες θρεπτικών στις κοίτες των ποταμών.

Εκτός από τη γεωργία όμως και τα αστικά και οικιστικά λύματα, συσσωρεύουν μεγάλες ποσότητες θρεπτικών ουσιών στο περιβάλλον. Ειδικότερα στην Κρήτη το πρόβλημα είναι εντονότερο λόγω του ότι:

  1. Δεν υπάρχει εκτεταμένο δίκτυο βιολογικών καθαρισμών, με αποτέλεσμα την ανεπεξέργαστη είσοδο αστικών ή οικιστικών λυμάτων στις κοίτες των ποταμών
  2. Αρκετές φορές η επεξεργασία των λυμάτων στους υπάρχοντες βιολογικούς καθαρισμούς δεν είναι επαρκής, οπότε η επιβάρυνση των ποταμών εξακολουθεί να υφίσταται, σε μικρότερη όμως κλίμακα

Εξ αιτίας των περιορισμένων ποσοτήτων των επιφανειακών νερών στο Μεσογειακό χώρο και με τις χρησιμοποιούμενες ποσότητες συνεχώς να αυξάνονται, τα προβλήματα επιτείνονται έτσι ώστε να επιβάλλεται η διατήρηση αυτών των οικοσυστημάτων σε καλή φυσικοχημική και οικολογική ποιότητα. Η παραπάνω κατάσταση υπαγορεύει την άμεση και σωστή αντιμετώπιση των προβλημάτων που έχουν συσσωρευτεί. Εξ άλλου και η Ευρωπαϊκή Ένωση, αξιολογώντας τη σημασία των μικρών και περιορισμένων σε αριθμό Μεσογειακών υγροτόπων και θεωρώντας ότι δεν έχουν ληφθεί μέχρι σήμερα τα απαραίτητα μέτρα για την προστασία τους, έχει θέσει με την πολιτική της, απόλυτη προτεραιότητα στη διατήρηση και ορθολογική τους χρήση. Στην Κρήτη, όπου τα ποτάμια είναι και μικρού μήκους και περιορισμένης ή εφήμερης παροχής νερού, ιδιαίτερα όμως σημαντικά στη διατήρηση της υδρολογικής κατάστασης της περιοχής, παρατηρούνται ανεπαρκή μέτρα προστασίας αλλά και ελλιπής διαχειριστική πολιτική. Παράλληλα δε παρατηρείται και απουσία κατάλληλων διαχειριστικών εργαλείων, όπως για παράδειγμα κάποιων Περιβαλλοντικών Συστημάτων Στήριξης Αποφάσεων -ΠΣΣΑ (Εnvironmental Decision Support Systems -EDSS), τα οποία είναι ουσιαστικά υπολογιστικά μοντέλα πρόβλεψης, που διευκολύνουν το έργο των φορέων διαχείρισης νερού και τους βοηθούν να πάρουν αξιόπιστες και σωστές αποφάσεις. Τέτοια ΠΣΣΑ υπάρχουν εδώ και χρόνια σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες, όπως το MONERIS, που σχεδιάστηκε για τη διαχείριση των ποταμών της Γερμανίας. Η πληροφόρησή μας σχετικά με τις επιπτώσεις των θρεπτικών ουσιών στη λειτουργικότητα του οικοσυστήματος των ποταμών της Μεσογείου δεν ήταν επαρκής μέχρι πρόσφατα. Το κενό αυτό στοχεύει να καλύψει σήμερα το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα STREAMES, το οποίο βρίσκεται στη φάση της ολοκλήρωσης. Παράλληλα όμως το παραπάνω πρόγραμμα διακρίνεται από μια καινοτομία στη δομή του. Εκτός από την ερευνητική ομάδα που μελετά τις επιπτώσεις των θρεπτικών, στο πρόγραμμα συμμετέχει και μια δεύτερη ομάδα, που απαρτίζεται από ειδικούς στην ανάπτυξη Περιβαλλοντικών Συστημάτων Στήριξης Αποφάσεων. Η δεύτερη αυτή ομάδα τροφοδοτείται άμεσα από τα αποτελέσματα της πρώτης, έτσι ώστε μέχρι το πέρας του προγράμματος να έχει παραχθεί ένα ΠΣΣΑ, που θα ονομάζεται Έμπειρο Σύστημα (Expert System – ES). Το σύστημα αυτό, το οποίο αποτελεί ένα βασικό προϊόν του συγκεκριμένου προγράμματος, έχει ως στόχο να διευκολύνει τους αρμόδιους φορείς διαχείρισης του νερού, έτσι ώστε με τη λιγότερη δυνατή πληροφορία, γεγονός που συνεπάγεται μικρό κόστος και σύντομο χρόνο, να μπορούν:

  • να εκτιμούν την κατάσταση σε ένα ποτάμι,
  • να ταξινομούν τα προβλήματα,
  • να διαπιστώνουν τις αιτίες που τα προκαλούν και
  • να επιλέγουν μεταξύ μιας σειράς προτεινόμενων προτάσεων

Μια επιπλέον καινοτομία του προγράμματος STREAMES, σε Ευρωπαϊκό επίπεδο, είναι η παρουσία σε αυτό και μιας τρίτης ομάδας, που αποτελείται αποκλειστικά από φορείς διαχείρισης του νερού των χωρών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα. Ο ρόλος της ομάδας αυτής, είναι να μεταφέρει την εμπειρία της στη δημιουργία του ES και να παρακολουθεί στενά την εξέλιξή του, αφού θα είναι και ο τελικός χρήστης του προϊόντος αυτού. Το ES, παρόλο που προβλέπεται να είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικό για την περιοχή της Μεσογείου, εν τούτοις είναι πιθανόν να εμφανίσει ορισμένες αδυναμίες στην εφαρμογή του. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι ο Μεσογειακός χώρος, παρότι χαρακτηρίζεται από κοινό τύπο κλίματος (το μεσογειακό), εμφανίζει τοπικές διαφοροποιήσεις. Για παράδειγμα, στην Ανατολική Μεσόγειο, υπάρχουν συχνές περίοδοι μηδενικής βροχόπτωσης (ανομβρία) οι οποίες επηρεάζουν σημαντικά τη δομή και τη λειτουργικότητα των ποτάμιων οικοσυστημάτων της και συντελούν στην εμφάνιση των χειμάρρων. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι κάποιες παράμετροι, όπως η παροχή του νερού, κυμαίνονται συνεχώς σε ετήσια βάση. Με βάση αυτό το σκεπτικό, θεωρούμε ότι ένα τελικό προϊόν τόσο σημαντικό όπως το ES, θα μπορούσε να είναι ακόμη πιο χρήσιμο, αν οι λειτουργία του εξειδικευτεί στο φυσικό περιβάλλον της Νοτιοανατολικής Μεσογείου και ειδικότερα της Κρήτης.

Ο βασικός στόχος του υποέργου Expert System-Crete (ES-Cr) που προτείνουμε, είναι αρχικά να αξιολογήσει την καταλληλότητα εφαρμογής του ΕS, στα οικοσυστήματα των ποταμών της Κρήτης και στη συνέχεια, με τις κατάλληλες ρυθμίσεις και βελτιώσεις, να το προσαρμόσει απόλυτα στις συνθήκες της ευρύτερης περιοχής μας. Με τον τρόπο αυτό θα διασφαλιστεί η ακόμη καλύτερη λειτουργικότητα και αποτελεσματικότητα του ΕS, που απαιτείται, αφού σήμερα είναι επιτακτική η ανάγκη σωστής διαχείρισης των επιφανειακών νερών.
Το προσαρμοσμένο αυτό ES-Cr, θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί όχι μόνο από τους φορείς διαχείρισης του νερού στην Κρήτη αλλά και από τους φορείς διαχείρισης του Νοτίου Αιγαίου, λόγω των παρόμοιων κλιματολογικών συνθηκών και ανάγλυφου.

Tο προτεινόμενο υποέργο, αποτελεί (α) την εφαρμογή και (β) τη συνέχεια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος: “Human effects on nutrient cycling in fluvial ecosystems: The development of an Expert System to assess stream water quality management at reach scale” (STREAMES -EVK1-2000-22083), τριετούς διάρκειας (3/2001- 2/2004).

Το STREAMES αποτελεί ένα Μεσογειακό πρόγραμμα, καθώς συνεργάζονται σε αυτό έξι (6) χώρες της Μεσογείου. Η Ελλάδα, η Ισπανία, η Ιταλία, η Πορτογαλία, η Γαλλία και το Ισραήλ, ενώ η Γερμανία και η Αυστρία συμμετέχουν ως χώρες αναφοράς. Από την πλευρά της χώρας μας συμμετέχουν μόνο φορείς και ερευνητές της Κρήτης και συγκεκριμένα οι Δρ. Αικ. Βορεάδου (Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Πανεπιστημίου Κρήτης), Δρ. Γ. Μαρκάκης (Τ.Ε.Ι. Κρήτης) και Δρ. Θ. Μαγκανάς (Οργανισμός Ανάπτυξης Ανατολικής Κρήτης -ΟΑΝΑΚ), ο τελευταίος ως φορέας χρήστης.

Οι βασικοί στόχοι του προγράμματος είναι:

  1. να καταγραφούν και να εκτιμηθούν οι σημειακές και οι μη σημειακές πηγές θρεπτικών ουσιών στα ποτάμια της μελέτης
  2. να βρεθούν οι μηχανισμοί που ελέγχουν την απορρόφηση των θρεπτικών στα οικοσυστήματα των ποταμών της μελέτης
  3. να αναπτυχθεί ένα Περιβαλλοντικό Σύστημα Στήριξης Αποφάσεων (ΠΣΣΑ), που θα χρησιμεύσει ως μοντέλο διαχείρισης αυτών των υποβαθμισμένων οικοσυστημάτων

Το τελικό προϊόν του παραπάνω προγράμματος θα είναι ένα ΠΣΣΑ που θα ονομάζεται Expert System (ES).Το ES θα χρησιμοποιεί ένα μικρό σύνολο αρχικών δεδομένων (γεωμορφολογικά δεδομένα, βιοτικές παραμέτρους, χημικές παραμέτρους κ.α.), τα οποία θα παρέχονται από τους ερευνητές ή τη διαχειριστική αρχή και θα στοχεύει στα παρακάτω:

  • Να μπορεί να κάνει διάγνωση της κατάστασης του ποταμού δίνοντας μια σειρά προβλημάτων που εντόπισε.
  • Στη συνέχεια να μπορεί να προτείνει λύσεις στις διαχειριστικές αρχές
  • Και τελικά να μπορεί, με τη διαδικασία της «προσομοίωσης», να αναλύει διάφορα πιθανά σενάρια επίλυσης των προβλημάτων, δίνοντας ταυτόχρονα και μια εκτίμηση για την επίλυση τους (πρόγνωση).

Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι επιφανειακοί υγρότοποι της Μεσογείου, είναι η συσσώρευση σε αυτούς θρεπτικών ουσιών (ιόντων αζώτου και φωσφόρου), με αποτέλεσμα την εμφάνιση του φαινομένου του ευτροφισμού, ενός φαινομένου που υποβαθμίζει την ποιότητα του νερού αλλά και τη βιοποικιλότητα του οικοσυστήματος. H παραπάνω συσσώρευση οφείλεται σε δύο βασικές αιτίες. Κατ΄ αρχήν στο γεγονός ότι στη Μεσογειακή λεκάνη, μία από τις κύριες ασχολίες των κατοίκων είναι η γεωργία. Η εφαρμογή αυτής και ειδικότερα η εντατική γεωργία, απαιτεί τη χρήση σημαντικών ποσοτήτων λιπασμάτων, πλούσιων σε θρεπτικές ουσίες. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα, στις λεκάνες απορροής, η έκπλυση των εδαφών, να οδηγεί σημαντικές ποσότητες θρεπτικών στις κοίτες των ποταμών.

Εκτός από τη γεωργία όμως και τα αστικά και οικιστικά λύματα, συσσωρεύουν μεγάλες ποσότητες θρεπτικών ουσιών στο περιβάλλον. Ειδικότερα στην Κρήτη το πρόβλημα είναι εντονότερο λόγω του ότι:

  1. Δεν υπάρχει εκτεταμένο δίκτυο βιολογικών καθαρισμών, με αποτέλεσμα την ανεπεξέργαστη είσοδο αστικών ή οικιστικών λυμάτων στις κοίτες των ποταμών
  2. Αρκετές φορές η επεξεργασία των λυμάτων στους υπάρχοντες βιολογικούς καθαρισμούς δεν είναι επαρκής, οπότε η επιβάρυνση των ποταμών εξακολουθεί να υφίσταται, σε μικρότερη όμως κλίμακα

Εξ αιτίας των περιορισμένων ποσοτήτων των επιφανειακών νερών στο Μεσογειακό χώρο και με τις χρησιμοποιούμενες ποσότητες συνεχώς να αυξάνονται, τα προβλήματα επιτείνονται έτσι ώστε να επιβάλλεται η διατήρηση αυτών των οικοσυστημάτων σε καλή φυσικοχημική και οικολογική ποιότητα. Η παραπάνω κατάσταση υπαγορεύει την άμεση και σωστή αντιμετώπιση των προβλημάτων που έχουν συσσωρευτεί. Εξ άλλου και η Ευρωπαϊκή Ένωση, αξιολογώντας τη σημασία των μικρών και περιορισμένων σε αριθμό Μεσογειακών υγροτόπων και θεωρώντας ότι δεν έχουν ληφθεί μέχρι σήμερα τα απαραίτητα μέτρα για την προστασία τους, έχει θέσει με την πολιτική της, απόλυτη προτεραιότητα στη διατήρηση και ορθολογική τους χρήση. Στην Κρήτη, όπου τα ποτάμια είναι και μικρού μήκους και περιορισμένης ή εφήμερης παροχής νερού, ιδιαίτερα όμως σημαντικά στη διατήρηση της υδρολογικής κατάστασης της περιοχής, παρατηρούνται ανεπαρκή μέτρα προστασίας αλλά και ελλιπής διαχειριστική πολιτική. Παράλληλα δε παρατηρείται και απουσία κατάλληλων διαχειριστικών εργαλείων, όπως για παράδειγμα κάποιων Περιβαλλοντικών Συστημάτων Στήριξης Αποφάσεων -ΠΣΣΑ (Εnvironmental Decision Support Systems -EDSS), τα οποία είναι ουσιαστικά υπολογιστικά μοντέλα πρόβλεψης, που διευκολύνουν το έργο των φορέων διαχείρισης νερού και τους βοηθούν να πάρουν αξιόπιστες και σωστές αποφάσεις. Τέτοια ΠΣΣΑ υπάρχουν εδώ και χρόνια σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες, όπως το MONERIS, που σχεδιάστηκε για τη διαχείριση των ποταμών της Γερμανίας.

Η πληροφόρησή μας σχετικά με τις επιπτώσεις των θρεπτικών ουσιών στη λειτουργικότητα του οικοσυστήματος των ποταμών της Μεσογείου δεν ήταν επαρκής μέχρι πρόσφατα. Το κενό αυτό στοχεύει να καλύψει σήμερα το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα STREAMES, το οποίο βρίσκεται στη φάση της ολοκλήρωσης. Παράλληλα όμως το παραπάνω πρόγραμμα διακρίνεται από μια καινοτομία στη δομή του. Εκτός από την ερευνητική ομάδα που μελετά τις επιπτώσεις των θρεπτικών, στο πρόγραμμα συμμετέχει και μια δεύτερη ομάδα, που απαρτίζεται από ειδικούς στην ανάπτυξη Περιβαλλοντικών Συστημάτων Στήριξης Αποφάσεων. Η δεύτερη αυτή ομάδα τροφοδοτείται άμεσα από τα αποτελέσματα της πρώτης, έτσι ώστε μέχρι το πέρας του προγράμματος να έχει παραχθεί ένα ΠΣΣΑ, που θα ονομάζεται Έμπειρο Σύστημα (Expert System – ES). Το σύστημα αυτό, το οποίο αποτελεί ένα βασικό προϊόν του συγκεκριμένου προγράμματος, έχει ως στόχο να διευκολύνει τους αρμόδιους φορείς διαχείρισης του νερού, έτσι ώστε με τη λιγότερη δυνατή πληροφορία, γεγονός που συνεπάγεται μικρό κόστος και σύντομο χρόνο, να μπορούν:

  • να εκτιμούν την κατάσταση σε ένα ποτάμι,
  • να ταξινομούν τα προβλήματα,
  • να διαπιστώνουν τις αιτίες που τα προκαλούν και
  • να επιλέγουν μεταξύ μιας σειράς προτεινόμενων προτάσεων

Μια επιπλέον καινοτομία του προγράμματος STREAMES, σε Ευρωπαϊκό επίπεδο, είναι η παρουσία σε αυτό και μιας τρίτης ομάδας, που αποτελείται αποκλειστικά από φορείς διαχείρισης του νερού των χωρών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα. Ο ρόλος της ομάδας αυτής, είναι να μεταφέρει την εμπειρία της στη δημιουργία του ES και να παρακολουθεί στενά την εξέλιξή του, αφού θα είναι και ο τελικός χρήστης του προϊόντος αυτού. Το ES, παρόλο που προβλέπεται να είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικό για την περιοχή της Μεσογείου, εν τούτοις είναι πιθανόν να εμφανίσει ορισμένες αδυναμίες στην εφαρμογή του. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι ο Μεσογειακός χώρος, παρότι χαρακτηρίζεται από κοινό τύπο κλίματος (το μεσογειακό), εμφανίζει τοπικές διαφοροποιήσεις. Για παράδειγμα, στην Ανατολική Μεσόγειο, υπάρχουν συχνές περίοδοι μηδενικής βροχόπτωσης (ανομβρία) οι οποίες επηρεάζουν σημαντικά τη δομή και τη λειτουργικότητα των ποτάμιων οικοσυστημάτων της και συντελούν στην εμφάνιση των χειμάρρων. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι κάποιες παράμετροι, όπως η παροχή του νερού, κυμαίνονται συνεχώς σε ετήσια βάση. Με βάση αυτό το σκεπτικό, θεωρούμε ότι ένα τελικό προϊόν τόσο σημαντικό όπως το ES, θα μπορούσε να είναι ακόμη πιο χρήσιμο, αν οι λειτουργία του εξειδικευτεί στο φυσικό περιβάλλον της Νοτιοανατολικής Μεσογείου και ειδικότερα της Κρήτης.

Ο βασικός στόχος του υποέργου Expert System-Crete (ES-Cr) που προτείνουμε, είναι αρχικά να αξιολογήσει την καταλληλότητα εφαρμογής του ΕS, στα οικοσυστήματα των ποταμών της Κρήτης και στη συνέχεια, με τις κατάλληλες ρυθμίσεις και βελτιώσεις, να το προσαρμόσει απόλυτα στις συνθήκες της ευρύτερης περιοχής μας. Με τον τρόπο αυτό θα διασφαλιστεί η ακόμη καλύτερη λειτουργικότητα και αποτελεσματικότητα του ΕS, που απαιτείται, αφού σήμερα είναι επιτακτική η ανάγκη σωστής διαχείρισης των επιφανειακών νερών.
Το προσαρμοσμένο αυτό ES-Cr, θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί όχι μόνο από τους φορείς διαχείρισης του νερού στην Κρήτη αλλά και από τους φορείς διαχείρισης του Νοτίου Αιγαίου, λόγω των παρόμοιων κλιματολογικών συνθηκών και ανάγλυφου.

Tο προτεινόμενο υποέργο, αποτελεί (α) την εφαρμογή και (β) τη συνέχεια του Ευρωπαϊκού Προγράμματος: “Human effects on nutrient cycling in fluvial ecosystems: The development of an Expert System to assess stream water quality management at reach scale” (STREAMES -EVK1-2000-22083), τριετούς διάρκειας (3/2001- 2/2004).

Το STREAMES αποτελεί ένα Μεσογειακό πρόγραμμα, καθώς συνεργάζονται σε αυτό έξι (6) χώρες της Μεσογείου. Η Ελλάδα, η Ισπανία, η Ιταλία, η Πορτογαλία, η Γαλλία και το Ισραήλ, ενώ η Γερμανία και η Αυστρία συμμετέχουν ως χώρες αναφοράς. Από την πλευρά της χώρας μας συμμετέχουν μόνο φορείς και ερευνητές της Κρήτης και συγκεκριμένα οι Δρ. Αικ. Βορεάδου (Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Πανεπιστημίου Κρήτης), Δρ. Γ. Μαρκάκης (Τ.Ε.Ι. Κρήτης) και Δρ. Θ. Μαγκανάς (Οργανισμός Ανάπτυξης Ανατολικής Κρήτης -ΟΑΝΑΚ), ο τελευταίος ως φορέας χρήστης.

Οι βασικοί στόχοι του προγράμματος είναι:

  1. να καταγραφούν και να εκτιμηθούν οι σημειακές και οι μη σημειακές πηγές θρεπτικών ουσιών στα ποτάμια της μελέτης
  2. να βρεθούν οι μηχανισμοί που ελέγχουν την απορρόφηση των θρεπτικών στα οικοσυστήματα των ποταμών της μελέτης
  3. να αναπτυχθεί ένα Περιβαλλοντικό Σύστημα Στήριξης Αποφάσεων (ΠΣΣΑ), που θα χρησιμεύσει ως μοντέλο διαχείρισης αυτών των υποβαθμισμένων οικοσυστημάτων

Το τελικό προϊόν του παραπάνω προγράμματος θα είναι ένα ΠΣΣΑ που θα ονομάζεται Expert System (ES).Το ES θα χρησιμοποιεί ένα μικρό σύνολο αρχικών δεδομένων (γεωμορφολογικά δεδομένα, βιοτικές παραμέτρους, χημικές παραμέτρους κ.α.), τα οποία θα παρέχονται από τους ερευνητές ή τη διαχειριστική αρχή και θα στοχεύει στα παρακάτω:

  • Να μπορεί να κάνει διάγνωση της κατάστασης του ποταμού δίνοντας μια σειρά προβλημάτων που εντόπισε.
  • Στη συνέχεια να μπορεί να προτείνει λύσεις στις διαχειριστικές αρχές
  • Και τελικά να μπορεί, με τη διαδικασία της «προσομοίωσης», να αναλύει διάφορα πιθανά σενάρια επίλυσης των προβλημάτων, δίνοντας ταυτόχρονα και μια εκτίμηση για την επίλυση τους (πρόγνωση).

Το ES θα λειτουργεί χρησιμοποιώντας μια Βάση Γνώσεων (Knowledge Base), η οποία θα έχει προέλθει από εμπειρικές ή συστηματικές γνώσεις (π.χ. με δειγματοληψίες σε ποτάμια, με ερωτηματολόγιο που δόθηκε στους διαχειριστές ποταμών, βιβλιογραφικές αναφορές, κ.λ.π.). Στη συνέχεια με την αρχιτεκτονική των Δενδρογραμμάτων Αποφάσεων (Decision Trees) οδηγείται στα αποτελέσματα. Μια χαρτογράφηση των ποταμών με GIS, είναι απαραίτητη για τον αρχικό υπολογισμό σημείων εισροής θρεπτικών ουσιών (χρησιμοποιώντας το πρόγραμμα MONERIS που έχει αναπτυχθεί για χώρες της Κεντρικής Ευρώπης)

Ο ρόλος του συγκεκριμένου Ευρωπαϊκού Προγράμματος είναι ιδιαίτερα σημαντικός, καθώς αφορά τα Μεσογειακά ποτάμια, στα οποία η χρήση ενός ES, γίνεται για πρώτη φορά.
Η συμμετοχή των ερευνητών της κύριας ομάδας του προτεινόμενου υποέργου, στο Ευρωπαϊκό πρόγραμμα STREAMES, είναι η ακόλουθη:

  • Η Δρ. Αικ. Βορεάδου συμμετέχει στα πακέτα εργασίας που αφορούν τη επιρροή των θρεπτικών στη δομή και τη λειτουργικότητα του οικοσυστήματος των ποταμών
  • Ο Δρ. Γ. Μαρκάκης στο πακέτο εργασίας που αφορά την ανάπτυξη του ES (WP4)

Επίσης ο Δρ. Θ. Μαγκανάς από τον φορέα χρήστη (ΟΑΝΑΚ), συμμετέχει στο πακέτο εργασίας που αφορά την παρακολούθηση της ανάπτυξης, τη χρήση και τη διάδοση του ES (WP5)

Το πρόγραμμα ξεκίνησε το Μάρτιο του 2001, το ES είναι σήμερα σχεδόν έτοιμο (υπάρχει ήδη μια DEMO έκδοση, γραμμένη σε γλώσσα JAVA) ενώ το Σεπτέμβριο του 2003, πρόκειται να παρουσιαστεί η πλήρης φιλική για το χρήστη έκδοση, σε ημερίδα που θα γίνει στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Πανεπιστημίου Κρήτης, στο Ηράκλειο. Έχουν ήδη γίνει ανακοινώσεις από τις ερευνητικές ομάδες σε συνέδρια, δύο εκ των οποίων (με τη συμμετοχή των Ελλήνων ερευνητών), δίδονται σε άλλες ενότητες (Α5) και ήδη η ερευνητική ομάδα προχωρά στη συγγραφή εργασιών για περιοδικά διεθνούς κύρους.