Πακέτο Εργασίας 1 (Π.Ε.1) Επιλογή ποταμών- Υπάρχοντα δεδομένα


Υπεύθυνος Π.Ε.1: Α. Βορεάδου
Μετέχοντες: Ι. Τσάνης, Ε. Καρύμπαλης

Το Π.Ε.1 θα έχει ως στόχο του την κατάλληλη επιλογή των οικοσυστημάτων των ποταμών της μελέτης και τη συγκέντρωση όλων των υπαρχόντων δεδομένων που τα αφορούν, προκειμένου αυτά να εισαχθούν στο υπάρχον ES. Πιο συγκεκριμένα τα παραδοτέα του Π.Ε.1 θα περιλαμβάνουν:

Α. Την επιλογή των οικοσυστημάτων των ποταμών, τα οποία θα πρέπει να είναι αποδέκτες μόνο θρεπτικών ρυπαντικών φορτίων και όχι άλλων ρύπων. Τα φορτία αυτά μπορεί να προέρχονται είτε από (1) σημειακές πηγές ρύπανσης (π.χ. σταθμούς βιολογικού καθαρισμού, αστικά ή οικιστικά λύματα), είτε από (2) διάχυτες πηγές ρύπανσης (π.χ. καλλιέργειες στη λεκάνη απορροής των ποταμών, διάχυτα αστικά ή οικιστικά λύματα κ.α.).

Β. Τη συγκέντρωση όλων των υπαρχόντων δεδομένων για τα οικοσυστήματα αυτά των ποταμών και σε επίπεδο της λεκάνης απορροής τους και σε επίπεδο της κοίτης τους. Τα δεδομένα αυτά μπορεί να προέρχονται είτε από συνεχείς παρακολουθήσεις και καταγραφές των αρμόδιων φορέων ή υπηρεσιών είτε από περιστασιακές καταγραφές, στο πλαίσιο π.χ. ενός ερευνητικού προγράμματος ή μιας διαχειριστικής μελέτης, θα αποτελούν τη βασική σειρά δεδομένων και θα πρέπει να περιλαμβάνουν:

1. Πληροφορίες σε επίπεδο λεκανών απορροής των οικοσυστημάτων των ποταμών της μελέτης και απεικόνισή τους σε χάρτη με τη χρήση του Γεωγραφικού Συστήματος Πληροφοριών (GIS), δηλαδή:

 

  • Πληροφορίες για όλες τις σημειακές πηγές ρύπανσης
  • Πληροφορίες για τις διάχυτες πηγές ρύπανσης (χρήσεις γης, πληθυσμός)
  • Στοιχεία γεωλογικής δομής των λεκανών απορροής
  • Στοιχεία υδρολογικής δυναμικής των λεκανών απορροής

2α. Πληροφορίες για τα οικοσυστήματα των ποταμών της μελέτης, σε επίπεδο κοίτης

  • Κλίσεις κοίτης
  • Τύποι υποστρώματος κοίτης
  • Κάλυψη παρόχθιας βλάστησης
  • Βιολογικές παράμετροι (Βιομάζα μικροφυκών και μικροοργανισμών, δομή και βιομάζα ασπόνδυλης πανίδας) (αρκεί και μία μόνο καταγραφή)

2β. Πληροφορίες για τα οικοσυστήματα των ποταμών της μελέτης, σε επίπεδο κοίτης. Η βασική αυτή σειρά δεδομένων αρκεί να περιλαμβάνει μία και μόνο καταγραφή των παρακάτω στοιχείων, αλλά από περισσότερα του ενός σημεία της κοίτης.

  • Υδρολογικά στοιχεία (παροχή, ταχύτητα ροής κ.α.)
  • Φυσικοχημικές παράμετροι (φως, θερμοκρασία, αγωγιμότητα, διαλυτό οξυγόνο, pH, SO4, Cl, HCO3, Ca, Mg, Na, K)
  • Θρεπτικά στοιχεία N-NH4, N-NO3, Ν-ΝΟ2, P-PO4

Πακέτο Εργασίας 2 (Π.Ε.2) Βασική σειρά δεδομένων


Υπεύθυνος Π.Ε.2: Ε. Καρύμπαλης
Συμμετέχοντες: Α. Βορεάδου, Θ. Μανιός, Ι.Τσάνης

Το Π.Ε.2 θα έχει ως στόχο του τη συμπλήρωση της βασικής σειράς δεδομένων των ποταμών της μελέτης, όπως αυτή ορίστηκε στο Π.Ε.1, με τα στοιχεία εκείνα που θα βρεθούν ελλιπή ή θα απουσιάζουν, κρίνονται όμως αναγκαία για την καλή λειτουργικότητα του ES. Το ήδη υπάρχον ES έχει σχεδιαστεί ώστε να λειτουργεί με μια απλή και βασική σειρά δεδομένων (inputs), που είναι σχετικά εύκολη να συλλεχθεί, δεν είναι ιδιαίτερα χρονοβόρα και απαιτεί το ελάχιστο κόστος. Παρόλα αυτά, το Π.Ε.2 κρίνεται απαραίτητο με το δεδομένο ότι για πολλά από τα ποτάμια της Κρήτης, ακόμη και η βασική αυτή σειρά δεδομένων είναι ελλιπής ή απουσιάζει. Για παράδειγμα, το Γεωγραφικό Σύστημα Πληροφοριών (GIS), δεν έχει ολοκληρωθεί στις περισσότερες λεκάνες απορροής των ποταμών της Κρήτης, οι καταγραφές των θρεπτικών και άλλων ιόντων είναι σπάνιες, ενώ η οικολογική εκτίμηση της ποιότητας του επιφανειακού νερού, με βάση τους βιολογικούς δείκτες, που προβλέπεται από την Κοινοτική Οδηγία 60/2000, απουσιάζει. Η συμπλήρωση της βασικής σειράς δεδομένων που αναφέραμε, πιθανόν να απαιτήσει αρκετό χρόνο, ανάλογα με τις ελλείψεις που θα παρατηρηθούν. Το Π.Ε.2 επομένως θα έχει ως παραδοτέο, την ολοκληρωμένη βασική σειρά δεδομένων, για τα ποτάμια που θα επιλεγούν, προκειμένου αυτή να εισαχθεί στο ES.

Πακέτο Εργασίας 3 (Π.Ε.3) Πρώτη αξιολόγηση του ES


Υπεύθυνος Π.Ε.3: Γ. Μαρκάκης
Συμμετέχοντες: Ν. Σακκάς, Ε. Μαρακάκης, Ι. Τσάνης, Α. Βορεάδου

Το Π.Ε.3 θα έχει ως στόχο του:
Α. Την εισαγωγή της ολοκληρωμένης βασικής σειράς δεδομένων που θα έχει συλλεχθεί από το Π.Ε.1 και Π.Ε.2 στο αρχικό ES.
Β. Την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων που δίνονται από το αρχικό ES. Η αξιολόγηση θα αφορά το κατά πόσο είναι σωστή η εκτίμηση της υπάρχουσας κατάστασης και των προβλημάτων των ποταμών της μελέτης μέσω του ΕS και τη δυνατότητα εφαρμογής των λύσεων που προτείνονται, για την αντιμετώπισή τους.

Το παραδοτέο του Π.Ε.3 θα είναι επομένως, η πρώτη αξιολόγηση του αρχικού ES

Πακέτο Εργασίας 4 (Π.Ε.4) Εμπλουτισμένη σειρά δεδομένων


Υπεύθυνος Π.Ε.4 Α. Βορεάδου
Συμμετέχοντες: Συμμετέχοντες: Γ. Μαρκάκης, Β. Μανιός, Ε. Μαρακάκης, Ι. Τσάνης, Ε. Καρύμπαλης Θ. Μανιός

Η περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου, όπου ανήκει η Κρήτη, εμφανίζει ιδιαιτερότητες, όπως αναφέραμε στην εισαγωγή, όσον αφορά τα κλιματικά δεδομένα, οι οποίες επηρεάζουν τη δομή και λειτουργικότητα των ποτάμιων οικοσυστημάτων της. Οι ιδιαιτερότητες αυτές δεν είναι δυνατόν να καλυφθούν από ένα ES, που έχει σχεδιαστεί για ολόκληρη τη Μεσογειακή λεκάνη. Με το σκεπτικό αυτό, ο ρόλος του Π.Ε.4 θα είναι η συλλογή επιλεγμένων και καθοριστικών πληροφοριών της βασικής σειράς, αλλά όχι αρκούμενοι πλέον σε μία και μόνη καταγραφή, αλλά σε εποχιακή βάση. Οι πληροφορίες αυτές θα είναι:

  • Υδρολογικά στοιχεία (παροχή, ταχύτητα ροής κ.α.)
  • Φυσικοχημικές παράμετροι (φως, θερμοκρασία, αγωγιμότητα, διαλυτό οξυγόνο, pH, SO4, Cl, HCO3, Ca, Mg, Na, K)
  • Θρεπτικά στοιχεία N-NH4, N-NO3, Ν-ΝΟ2, P-PO4
  • Βιολογικές παράμετροι (Βιομάζα μικροφυκών και μικροοργανισμών, δομή και βιομάζα ασπόνδυλης πανίδας)

Παράλληλα θα πρέπει να συλλεχθούν και επιπλέον δεδομένα, τα οποία σύμφωνα με την εμπειρία μας, είναι κρίσιμα για την περιοχή της Κρήτης και τα οποία θα μας δώσουν μια καλύτερη εικόνα των μελετούμενων ποταμών, όπως για παράδειγμα:

  • Η κατακόρυφη υδραυλική διαβάθμιση (Vertical hydraulic gradient) μέσω της οποίας θα εκτιμήσουμε τη διαπερατότητα των ιζημάτων και τη μεταφορά ποσοτήτων νερού στον υπόγειο υδροφόρο ορίζοντα
  • Η εποχιακή διακύμανση του οργανικού άνθρακα στο ίζημα, προκειμένου να εκτιμηθεί η επιρροή των παρόχθιων εδαφών, στην κοίτη των ποταμών

Όλα τα παραπάνω στοιχεία, μαζί με τα αυτά της βασικής σειράς, που ήδη συλλέχθηκαν στο Π.Ε.1, θα αποτελέσουν την εμπλουτισμένη σειρά δεδομένων. Η νέα αυτή σειρά θα εισαχθεί στο αρχικό ΕS, ούτως ώστε αυτό να γίνει πραγματικά λειτουργικό και αποτελεσματικό για τη διαχείριση των ποταμών της Κρήτης. Με βάση τα παραπάνω, το Π.Ε.4 θα περιλαμβάνει:

Α. Τη δημιουργία της εμπλουτισμένης σειράς δεδομένων
Β. Την εισαγωγή της στο ES και
Γ. Την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων που δίνονται από το αρχικό ES.

Το Π.Ε.4 θα έχει ως παραδοτέα μια νέα εμπλουτισμένη σειρά δεδομένων και μια δεύτερη αξιολόγηση του αρχικού ES, με βάση τη νέα αυτή σειρά.

Πακέτο Εργασίας 5 (Π.Ε.5) Τελική αξιολόγηση του ΕS – Βελτιώσεις


Υπεύθυνος Π.Ε.5 Ε. Μαρακάκης
Συμμετέχοντες: Γ. Μαρκάκης, Ν. Σακκάς, Ι. Τσάνης, Α. Βορεάδου

Το Π.Ε.5 θα έχει ως στόχο του τη συνεκτίμηση της πρώτης και της δεύτερης αξιολόγησης από το Π.Ε.3 και Π.Ε.4. Βασικό μέρος του Π.Ε.5 θα αποτελέσει επίσης η προσπάθεια ρύθμισης και βελτίωσης του ES, ώστε να γίνει περισσότερο αποτελεσματικό και εφαρμόσιμο στα ποτάμια της Κρήτης. Οι βασικές επεμβάσεις θα αφορούν τροποποιήσεις στα Δενδρογράμματα Αποφάσεων (Decision Trees), που ήδη αποτελούν τον κορμό του ΕS ή ακόμη και τη δημιουργία νέων. Για τη βελτίωση της λειτουργικότητας του ES και την καλύτερη προσαρμοστικότητά του στις οικολογικές συνθήκες των ποταμών της Κρήτης, θα εφαρμοστούν ακόμη στη δομή του, καινοτόμες τεχνολογίες όπως, η Ασαφής Λογική (Fuzzy Logic) η οποία θεωρούμε ότι θα αποδώσει με μεγαλύτερη ακρίβεια τη διακύμανση βασικών παραμέτρων, όπως π.χ. της θερμοκρασίας ή της παροχής νερού. Το παραδοτέο του Π.Ε.5 θα είναι ένα βελτιωμένο ΕS, το ES-Cr, σε μορφή CD-ROM, που θα είναι φιλικό προς τον χρήστη, καθώς επίσης και ένα εγχειρίδιο οδηγιών.

Πακέτο Εργασίας 6 (Π.Ε.6) Διάχυση αποτελεσμάτων


Υπεύθυνος: Β. Μανιός
Συμμετέχοντες: Γ. Μαρκάκης, Ν.Σακκάς, Ε.Μαρακάκης, Ι. Τσάνης, Ε.Καρύμπαλης, Α. Βορεάδου, Θ.Μανιός

Το Π.Ε.6 θα έχει ως στόχο του, τη διάχυση των αποτελεσμάτων και του ΕS- Cr, σε όλους τους φορείς ή τις υπηρεσίες, που ασχολούνται με τη διαχείριση των επιφανειακών νερών της Κρήτης. Οι στόχοι του Π.Ε.6 θα επιτευχθούν με:

  • Δημοσιεύσεις αποτελεσμάτων σε επιστημονικά περιοδικά
  • Άρθρα και συνεντεύξεις στα ΜΜΕ
  • Συναντήσεις (ή ημερίδες) προβολής

Πακέτο Εργασίας 7 (Π.Ε.7) Σχεδιασμός -Δημιουργία εκπαιδευτικού υλικού


Υπεύθυνος Π.Ε.7: Ν. Σακκάς
Συμμετέχοντες: Γ. Μαρκάκης, Ε. Μαρακάκης, Α. Βορεάδου

Το Π.Ε.7 θα έχει ως στόχο του, το σχεδιασμό και τη δημιουργία εκπαιδευτικού υλικού, με βάση το σκεπτικό ότι, οι εκπαιδευτικές εφαρμογές των ερευνητικών προγραμμάτων και η μεταφορά της γνώσης από τους ειδικούς στους σπουδαστές ή τους μαθητές, είναι μία ιδιαίτερα σημαντική διαδικασία, ένας υψηλός στόχος, που συνδέει την επιστήμη με το ευρύτερο κοινό. Ο σχεδιασμός του όμως θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεγμένος, έτσι ώστε να επιτευχθούν οι παιδαγωγικοί στόχοι του.

Το υλικό θα περιλαμβάνει μια μη-πλήρη έκδοση (DEMO) του ΕS-Cr, η οποία θα μπορεί να χρησιμοποιηθεί από σπουδαστές ή φοιτητές τμημάτων που ασχολούνται με θέματα Περιβάλλοντος. Η παραπάνω εφαρμογή θα βοηθάει τους χρήστες να εκτιμήσουν την κατάσταση σε ένα ποτάμι και θα τους προτείνει λύσεις για την αντιμετώπιση διαφόρων προβλημάτων.